نشست تخصصی «هژمونی روایت در حکمرانی دیجیتال؛ از داده تا روایت اثرگذار» روز پنجشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۴، با هدف تحلیل نسبت روایت و حکمرانی در عصر هوشمندی، بهصورت مجازی و با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، صاحبنظران و فعالان حرفهای رسانه برگزار شد. این نشست با محورهایی از جمله «گذار از گزارشنویسی به روایتسازی»، «تفاوت مدل قدیم سیاستگذاری با مدل روایتمحور»، «شکلگیری روایت غالب در شبکههای اجتماعی» و «چگونگی تسخیر ذهن و قلب مخاطب در عصر انفجار اطلاعات» طراحی شده بود.
سخنان دبیر نشست
نشست با سخنان انسیه روستایی، معاون رسانه و ارتباطات مجمع و دبیر جلسه، آغاز شد. او تأکید کرد که مرز میان «واقعیت»، «بازنمایی» و «روایت» امروز تا حد زیادی از میان رفته و قدرت در حکمرانی دیجیتال نه از انباشت داده، بلکه از توانایی ساخت روایتهای قابلشنیدن، اثرگذار و جهتدهنده به افکار عمومی نشأت میگیرد.
روستایی یادآور شد که حکمرانی دیجیتال میدان رقابت روایتهاست؛ جایی که هر بازیگر،از یک فرد تأثیرگذار تا یک مرکز پژوهشی و حتی نهادهای رسمی،در تلاش برای تبدیل روایت خود به روایت غالب است. او همچنین بر ضرورت عبور از مدلهای فرسوده اطلاعرسانی تأکید کرد و هدف نشست را بررسی این مسئله دانست که چگونه میتوان دادهها و تحلیلهای سیاستی را به روایتهایی مسئولانه، قابل دفاع و مؤثر تبدیل کرد.
روایت در مرکز ثقل قدرت نرم/ الهه خوانساری
الهه خوانساری، معاون آموزش انجمن سواد رسانهای ایران، در سخنرانی خود بهطور بنیادین به «ماهیت روایی جهان امروز» پرداخت. او با تأکید بر اینکه «جهان، جهان روایت است» تصریح کرد: تنها کسانی قدرت اثرگذاری دارند که بتوانند دادهها و مسائل را در قالب یک داستان فهمپذیر بازسازی کنند.
به باور او،ماندگاری، نفوذ و جهتدهی افکار عمومی محصول روایت است، نه داده خام.
داستانپردازی، ابزار شکلدهی به واقعیت اجتماعی است و مخاطب یک کل یکپارچه نیست؛ طیفی از موافقان، مخالفان، بیتفاوتها و مخاطبان خاکستری شکلدهنده میدان افکار عمومیاند.روایت مؤثر باید از تکصدایی عبور کند و در میدان چندصدایی شنیده شود.
خوانساری «کشف سوژه»، «فهم» و «ایجاد اثر» و «توزیع» را فرایند اصلی تولید روایت معرفی کرد و تأکید کرد که عنصر مغفولمانده در روایتها، «روح روایت» یعنی پیام نهفته در پس دادههاست.
از داده تا روایت سیاستی/ محمد احسان خرامید
محمد احسان خرامید، مدرس دانشگاه و پژوهشگر حوزه رسانه و ارتباطات، فرایند تبدیل داده به روایت سیاستی را در قالب چهار مرحله تشریح کرد:واقعیت ، تفسیر ، انسانیسازی و روایت قابلانتشار .
او تأکید کرد که داده زمانی ارزش حکمرانی پیدا میکند که اولاً فهمپذیر شود، ثانیاً انسانی شود و ثالثاً قابلیت بازتولید در اکوسیستم شبکهای داشته باشد.
خرامید نشان داد که در حکمرانی دیجیتال، روایت تنها زمانی به هژمونی میرسد که علاوه بر منطق مفهومی، با سازوکارهای پلتفرمها، رفتار کاربران و ریتم شبکههای اجتماعی هماهنگ باشد.
با وجود انسجام مدل ارائهشده، او تصریح کرد که بدون تطبیق این مدل باساختارهای حکمرانی و رسانهای ایران، روایت سیاستی نمیتواند به سطح اثرگذاری پایدار برسد.
جمعبندی دبیر نشست
نشست با جمعبندی دبیر پایان یافت. روستایی روایتسازی را «زیرساخت نرم حکمرانی» توصیف کرد و هشدار داد که اگر نهادهای رسمی روایت خود را نسازند، روایتهای بیرونی جای آن را پر خواهند کرد.او تأکید کرد که عبور از مدلهای قدیمی مبتنی بر گزارشنویسی و حرکت به سمت روایتسازی حرفهای، ضرورتی بنیادین برای حکمرانی در عصر داده است؛ روایتی که هم صادقانه باشد، هم قابل دفاع، هم اقناعگر، و هم توان مقاومت در برابر نقد عمومی را داشته باشد.
در پایان این نشست، ضرورت تقویت ظرفیت روایتسازی در نهادهای پژوهشی، اندیشکدهها و مراکز سیاستگذاری به عنوان یکی از الزامهای حکمرانی در عصر دیجیتال بار دیگر مورد تأکید قرار گرفت.
